Bitki yetiştiriciliğinde su kadar hayati bir diğer unsur da besin maddeleridir. Geleneksel yöntemlerle gübreyi toprağa serpmek hem iş gücü gerektirir hem de gübrenin bitki köklerine homojen ulaşmasını garanti etmez. İşte bu noktada devreye Fertigasyon (Fertigation), yani "gübreli sulama" girer. Gübreyi sulama suyuna karıştırarak doğrudan bitkinin kök bölgesine ulaştıran bu yöntem, modern tarımın vazgeçilmezidir.
Bu rehberimizde, fertigasyonun en pratik ve ekonomik yolu olan Venturi Gübreleme Enjektörü sistemini tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.
1. Venturi Enjektörü Nedir ve Nasıl Çalışır?
Venturi enjektörü, elektriğe veya hareketli bir parçaya ihtiyaç duymadan, tamamen suyun basınç farkı prensibiyle (Bernoulli İlkesi) çalışan basit ama dahiyane bir cihazdır.
Sistemden geçen ana su, Venturi'nin daralan boğaz kısmına geldiğinde hızı artar ve basıncı düşer. Bu dar boğazda oluşan vakum (emme kuvveti), emiş hortumu aracılığıyla gübre tankındaki sıvı gübreyi çeker ve ana sulama hattına karıştırır.
2. Venturi Sistemi Kurulum Şeması ve Bileşenleri
Venturi sistemi genellikle ana sulama hattına paralel bir "bypass" (yan yol) hattı üzerine kurulur. Bu sayede, gübreleme yapılmadığı zamanlarda ana hattaki su akışı kesintisiz ve basınç kaybı olmadan devam eder.
Gerekli Bileşenler:
- Venturi Enjektör: Sistemin kalbi.
- Emiş Kiti: Şeffaf emiş hortumu, emiş filtresi (tıkanmayı önler) ve debi ayar vanası.
- Bypass Hattı Malzemeleri: Ana boru çapına uygun T-parçalar, vanalar ve bağlantı nipelleri.
- Manometreler (İsteğe Bağlı ama Önerilir): Giriş ve çıkış basınçlarını görerek sistemi doğru ayarlamak için kritiktir.
- Gübre Tankı: Sıvı gübrenin hazırlandığı kova veya depo.
3. Adım Adım Kurulum ve Kullanım
- Ana sulama hattı üzerine, aralarında bir ana vana olacak şekilde iki adet T-parça ekleyin.
- Bu iki T-parça arasına, Venturi enjektörün de üzerinde bulunduğu bypass hattını kurun. Bypass hattının girişine ve çıkışına da birer vana eklemek bakım kolaylığı sağlar.
- Emiş hortumunun filtreli ucunu gübre tankına daldırın.
- Sistemi Çalıştırma:
- Önce ana hat üzerindeki vanayı tam açarak sulamayı başlatın.
- Ardından, bypass hattı üzerindeki vanaları açın.
- Ana hat üzerindeki vanayı yavaşça kısmaya başlayın. Bu işlem, ana hatta bir direnç oluşturacak ve suyun bir kısmını Venturi'nin olduğu bypass hattına yönlendirecektir.
- Venturi'nin emiş yapmaya başladığını şeffaf hortumdan gözlemleyin. Manometreleriniz varsa, giriş ve çıkış arasındaki basınç farkını görebilirsiniz.
4. Kritik Seçim: Doğru Venturi Boyutu Nasıl Belirlenir?
En sık yapılan hata, sisteme uygun olmayan boyutta bir Venturi seçmektir. Venturi boyutu, sulama sisteminizin toplam su debisine (saatte kaç ton su geçtiğine) göre seçilmelidir.
Aşağıdaki tablo, genel bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır. Kesin seçim için ürünün teknik veri sayfasına bakılmalıdır.
Tablo 1: Venturi Boyut Seçim Rehberi (Yaklaşık Değerler)
| Venturi Giriş/Çıkış Çapı | Önerilen Sistem Debisi (m³/saat) | Tahmini Emiş Kapasitesi (Litre/saat)* |
|---|---|---|
| 3/4" (25mm) | 1 - 3 m³/saat | 40 - 100 L/saat |
| 1" (32mm) | 3 - 8 m³/saat | 100 - 300 L/saat |
| 1.5" (50mm) | 8 - 15 m³/saat | 300 - 600 L/saat |
| 2" (63mm) | 15 - 30 m³/saat | 600 - 1200 L/saat |
| *Emiş kapasitesi, oluşan basınç farkına ve Venturi modeline göre değişiklik gösterir. | ||
5. Fertigasyon İçin Altın Kurallar ve İpuçları
- Sadece Suda Eriyen Gübre Kullanın: Damla sulama veya sprinkler sistemlerinde tıkanıklık yaşamamak için mutlaka %100 suda çözünebilen (kristal, sıvı) gübreler kullanın. Granül taban gübreleri bu sistem için uygun değildir.
- Filtreleme Şart: Gübre tankından gelen suyun, ana sisteme karışmadan önce mutlaka bir disk veya elek filtreden geçmesi gerekir.
- Zamanlama Hayatidir: Gübrelemeyi sulamanın tamamına yaymayın. İdeal bir uygulama döngüsü şu şekildedir:
Tablo 2: İdeal Fertigasyon Döngüsü (Örnek: 1 Saatlik Sulama)
| Aşama | Süre | İşlem | Amaç |
|---|---|---|---|
| 1. Aşama | İlk 15 Dakika | Sadece Temiz Su | Toprağı ıslatmak, hatların havasını almak ve sistemi stabil hale getirmek. |
| 2. Aşama | Ortadaki 30 Dakika | Gübreli Su (Fertigasyon) | Venturi devreye alınır. Hazırlanan gübre solüsyonu sisteme verilir. |
| 3. Aşama | Son 15 Dakika | Sadece Temiz Su (Durulama) | Borularda, damlatıcılarda ve Venturi içinde kalan gübre kalıntılarını temizlemek, tıkanıklığı ve korozyonu önlemek için en kritik adımdır. |
Sonuç
Venturi gübreleme sistemi, doğru kurulduğunda ve kullanıldığında, sulama sisteminizin verimliliğini katbekat artıran bir yatırımdır. Bitkileriniz ihtiyaç duyduğu besini tam zamanında ve tam yerinde (kök bölgesinde) alır. Bu da daha sağlıklı bitkiler, daha yüksek verim ve daha az gübre israfı demektir.
Sisteminiz için en uygun Venturi enjektör modellerini, emiş kitlerini ve bağlantı parçalarını Toptansulama.com'un geniş ürün yelpazesi içinde bulabilir, uzman ekibimizden destek alabilirsiniz.