Basınç Kaybı ve Boru Çapı Seçimi: Sistemin Verimini Tasarlayın

Bir sulama sistemi tasarlarken yapılan en yaygın hata, sadece pompanın gücüne odaklanmaktır. Oysa su, boru içerisinde ilerlerken boru çeperine sürtünür ve bu sürtünme bir enerji (basınç) kaybına yol açar. Eğer boru çapınız debiniz için çok darsa, suyunuzun basıncı hat sonunda fiskiyeleri çalıştıramayacak kadar düşer.

1. Debi (m³/h) Nedir? İhtiyacınızı Belirleyin

Boru çapı seçmeden önce, o hattan aynı anda ne kadar su geçeceğini bilmeniz gerekir. Örneğin, her biri saatte 500 litre su atan 10 adet fiskiyeniz varsa, ana hattınızın taşıması gereken debi 5 m³/h'dir.

2. Boru Çapı ve Su Hızı Arasındaki İlişki

İdeal bir sulama sisteminde suyun boru içindeki hızı 1.0 m/s ile 1.5 m/s arasında olmalıdır.

Hız 2.0 m/s üzerine çıkarsa: Basınç kaybı çok artar, "su koçu" darbesi riski oluşur ve borularınız patlayabilir.
Hız 0.5 m/s altına düşerse: Boru çapı gereksiz büyüktür, kurulum maliyetiniz boşuna artar.

???? Pratik Seçim Tablosu (PE Borular İçin)

Aşağıdaki değerler yaklaşık 100 metrelik bir hat için güvenli sınırlar içindedir:

25mm Boru: 1.5 - 2.0 m³/h debiye kadar.
32mm Boru: 2.5 - 3.5 m³/h debiye kadar.
40mm Boru: 4.0 - 6.0 m³/h debiye kadar.
50mm Boru: 7.0 - 10.0 m³/h debiye kadar.

3. Basınç Kaybını Etkileyen Faktörler

Basınç kaybı sadece boru çapıyla değil, şu üç faktörle de doğrudan ilişkilidir:

Borunun Uzunluğu: Mesafe uzadıkça sürtünme yüzeyi artar, kayıp çoğalır.
Borunun Cinsi: PE (Polietilen) boruların iç yüzeyi pürüzsüzdür, eski demir borulara göre çok daha az kayıp yaşatır.
Ek Parçalar: Dirsekler, teeler ve vanalar suyun akışını zorlaştırır. Her dirsek yaklaşık 0.5 - 1 metrelik düz boru kadar kayıp yaratır.

Teknik İpucu: Hattın en sonundaki fiskiyenin çalışma basıncı (örneğin 2.5 bar) ile pompanın çıkış basıncı arasındaki fark, toplam basınç kaybınızdır. Bu farkın toplam basıncın %15-20'sini geçmemesine dikkat edin.

Yanlış Boru Çapı Seçerseniz Ne Olur?

Eğer "maliyetten kaçmak" için dar boru seçerseniz, pompanız daha fazla elektrik harcar ancak bitkileriniz yeterli suyu alamaz. Çim alanlarda sarı halkalar, meyve ağaçlarında ise hat sonundaki ağaçların kuruması bu hatanın en net göstergesidir.

⚠️ Kritik Uyarı: Boru hattı üzerindeki kot farkı (yokuş yukarı su basma) basınç kaybından bağımsız bir "statik yük" oluşturur. Her 10 metrelik yükseklik farkı, 1 bar basınç kaybı demektir. Hesap yaparken kot farkını mutlaka ekleyin.

Sonuç: Mühendislik Desteği Alın

Boru çapı seçimi karmaşık bir matematiksel süreçtir. Toptansulama.com olarak sadece ürün satmıyor, projelerinizin teknik hesaplamalarında da yanınızda oluyoruz.

Araziniz için en uygun boru ve ek parça seçeneklerini incelemek için toptansulama.com adresimizi ziyaret edebilir, profesyonel destek alabilirsiniz.