Mükemmel bir sulama projesi çizdiniz, en kaliteli sprinklerleri ve boruları seçtiniz. Ancak suyu sisteme itecek yeterli gücünüz (basıncınız) ve su miktarınız (debiniz) yoksa, dünyanın en iyi sistemi bile çalışmayacaktır. Sulama sistemlerinde pompa, tıpkı vücuttaki kalp gibidir; suyu ihtiyaç duyulan yere, gereken basınçla pompalar.
Bu rehberde, su kaynağınıza (kuyu veya depo) göre doğru pompayı veya hidroforu nasıl seçeceğinizi adım adım inceleyeceğiz.
Adım 1: Sistemin İhtiyacını Belirleyin (Debi ve Basınç)
Pompa satın almadan önce şu iki sorunun cevabını kesin olarak bilmelisiniz:
- Ne kadar suya ihtiyacım var? (Debi - Q): Sulama sisteminizde aynı anda çalışacak en büyük "zon" (bölge) toplamda saatte kaç ton (m³/h) veya dakikada kaç litre (L/dk) su tüketiyor?
- Hangi basınçta ihtiyacım var? (Basınç - Hm): Sprinklerlerinizin veya damlama borularınızın sağlıklı çalışması için üreticinin önerdiği çalışma basıncı nedir? (Örn: Rotor sprinkler için genelde 3-4 Bar).
Adım 2: Su Kaynağınıza Göre Pompa Türünü Seçin
Suyu nereden temin edeceksiniz? Su kaynağının konumu, pompa tipini belirleyen en önemli faktördür.
A) Su Kaynağı Yüzeydeyse veya Sığ Kapsamdaysa (Depo, Göl, Sığ Kuyu)
Eğer su seviyesi, pompanın duracağı yerden en fazla 7-8 metre aşağıdaysa "Yüzey Pompaları" kullanılabilir.
- Jet Pompalar: Kendi kendine emiş yapabilen, içinde hava olsa bile suyu çekebilen pompalardır. Bahçe sulamada tanktan veya sığ kuyudan su çekmek için sıkça kullanılır. Biraz gürültülü çalışabilirler.
- Paket Hidroforlar: Bir jet pompanın üzerine basınç şalteri ve genleşme tankı (balon) eklenmiş halidir. Sistemde musluk açıldığında (sulama başladığında) otomatik çalışır, kapandığında durur. Tam otomatik sulama için idealdir.
B) Su Kaynağı Derindeyse (Derin Kuyu, Sondaj)
Su seviyesi 8 metreden daha derindeyse yüzey pompaları emiş yapamaz. Bu durumda pompa suyun içine indirilmelidir.
- Dalgıç Pompalar: Tamamen suyun içinde çalışan, sessiz ve yüksek verimli pompalardır. Çok derin kuyulardan suyu yüksek basınçla yukarı basabilirler. Sondaj kuyularının vazgeçilmezidir.
Tablo 1: Sulama İçin Pompa Türleri Karşılaştırması
| Özellik | Jet Pompa (Yüzey) | Paket Hidrofor | Dalgıç Pompa (Kuyu) |
|---|---|---|---|
| Kullanım Yeri | Su Deposu, Sığ Kuyu (<8m), Göl/Dere | Su Deposu, Şebeke Hattı | Derin Sondaj Kuyuları (>8m), Keson Kuyular |
| Emiş Kabiliyeti | Var (Maks. 8m) | Var (Maks. 8m) | Yok (Suyun içinde olmalı) |
| Otomatik Çalışma | Hayır (Harici şalter gerekir) | Evet (Dahili sistem) | Hayır (Pano ve seviye elektrodu gerekir) |
| Gürültü Seviyesi | Orta/Yüksek | Orta | Çok Düşük (Sessiz) |
| Maliyet | Düşük/Orta | Orta | Orta/Yüksek |
Adım 3: Kritik Hesaplama - Toplam Basma Yüksekliği (Hm) Nedir?
Pompa etiketlerinde gördüğünüz "Max. Hm: 50m" gibi ifadeler, pompanın suyu dikey olarak en fazla 50 metre yukarı basabileceğini (yani yaklaşık 5 Bar basınç üretebileceğini) gösterir. Ancak bu, suyun hiç akmadığı (debinin sıfır olduğu) andaki maksimum basınçtır.
Doğru pompayı seçmek için "Toplam Dinamik Yükseklik" hesabını yapmalısınız. Bu hesap şunları içerir:
- Kot Farkı: Su kaynağı ile en yüksekteki sprinkler arasındaki dikey mesafe.
- İstenen Çalışma Basıncı: Sprinklerin çalışması için gereken basınç (Örn: 3 Bar = 30 metre).
- Sürtünme Kayıpları: Suyun borularda, dirseklerde ve filtrelerde ilerlerken kaybettiği enerji. (Genellikle toplam boru mesafesinin %10-15'i olarak kabaca hesaplanır).
Örnek Senaryo:
Bahçenizde rotor sprinklerler var ve 4 Bar (40m) basınç istiyorlar. Su deponuz bahçeyle aynı seviyede (Kot farkı: 0). En uzak sprinklere giden boru hattı 100 metre ve bu hatta yaklaşık 1 Bar (10m) sürtünme kaybı olacağını öngörüyorsunuz.
İhtiyacınız olan pompa basıncı (Hm) = 40m (Sprinkler basıncı) + 10m (Sürtünme kaybı) = 50 Metre (5 Bar)
Bu senaryoda, etiketinde "Max Hm: 50m" yazan bir pompa ucu ucuna yetebilir ancak verimli olmaz. Etiket değeri en az 60-70m olan bir pompa seçmelisiniz ki, ihtiyacınız olan debiyi 50m yükseklikte verebilsin.
Sonuç: Doğru Seçim, Uzun Ömürlü Sistem
Pompa seçimi, sulama sistemlerinin en teknik ve hataya en açık kısmıdır. Yanlış pompa seçimi ya sistemin çalışmamasına ya da yüksek elektrik faturalarına ve pompanın kısa sürede arızalanmasına yol açar.
Sisteminizin debi ve basınç ihtiyaçlarını belirledikten sonra, Toptansulama.com üzerindeki pompa ve hidrofor seçeneklerini inceleyebilir, projenize en uygun modeli belirlemek için teknik ekibimizden destek alabilirsiniz.