Bir sulama sistemi tasarlarken yapılan en büyük hatalardan biri, "ince boru daha ucuz" mantığıyla tüm hatta Ø25 veya Ø20 boru kullanmaktır. Oysa su, borunun içinde ilerlerken boru duvarlarına sürrtünür ve bu sürtünme enerji (basınç) kaybına yol açar. Bu duruma teknik olarak "Sürtünme Kaybı" denir.
Neden Boru Çapını Büyütmeliyiz?
Boru çapı daraldıkça suyun hızı artar, hız arttıkça sürtünme ve dolayısıyla basınç kaybı da katlanarak artar. Eğer boru çapınız olması gerekenden dar ise, pompanız ne kadar güçlü olursa olsun, suyunuz boru hattının sonunda zayıf bir şekilde akar.
Hangi Boru Çapı Ne Kadar Su Taşır?
Boru seçiminde altın kural, suyun boru içindeki hızının 1.5 m/s (saniyede 1.5 metre) seviyesini geçmemesidir. Bu hızın üzerindeki akışlar, hem ciddi basınç kaybına hem de boru hatlarında sarsıntıya (su çekici etkisi) neden olabilir.
Tablo 1: Boru Çapı ve Önerilen Maksimum Debi Kapasiteleri
| Dış Çap (mm) | Önerilen Maks. Debi (m³/saat) | Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| Ø20 mm | 0.8 - 1.2 m³/h | Kısa mesafeli küçük bahçe hatları, saksı beslemeleri. |
| Ø25 mm | 1.5 - 2.5 m³/h | Standart villa bahçeleri için ara hatlar ve sprinkler bağlantıları. |
| Ø32 mm | 3.0 - 4.5 m³/h | Ana taşıyıcı hatlar, orta ölçekli bahçeler. |
| Ø40 mm | 5.0 - 8.0 m³/h | Geniş araziler, ticari peyzaj alanları ve ana besleme hatları. |
Sürtünme Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Basitçe söylemek gerekirse; boru hattınızın uzunluğu ve içinden geçen suyun miktarı arttıkça kayıp artar. Örneğin, 100 metrelik bir Ø25 boru hattından saatte 3 ton su geçirmeye çalışırsanız, hattın sonunda yaklaşık 1.5 - 2 Bar basınç kaybı yaşarsınız. Bu, pompanız 4 Bar bassa bile fıskiyenize sadece 2 Bar su ulaşacağı anlamına gelir.
Pratik Tavsiyeler
- Ana Hattı Her Zaman Geniş Tutun: Pompadan çıkan ana taşıyıcı boruyu (ana arter) her zaman bir boy büyük (Örn: Ø32 veya Ø40) seçin. Ara dallanmaları daha küçük çaplarla yapabilirsiniz.
- Boru Türü Önemlidir: Sulama sistemlerinde genellikle 6 Bar veya 10 Bar basınca dayanıklı PE100 (Polietilen) borular tercih edilmelidir.
- Mesafeyi Unutmayın: Mesafe 50 metreyi aşıyorsa, debiniz düşük olsa bile bir üst boru çapına geçmek basınç istikrarı için her zaman daha güvenlidir.
Sulama sisteminiz için en kaliteli PE100 sulama borularını ve ek parçalarını en uygun fiyatlarla Toptansulama.com'da bulabilirsiniz. Boru çapı hesabında kararsız kalırsanız uzman ekibimize danışmaktan çekinmeyin!